Die Bearbeitungsansicht erfordert mindestens 450 Pixel Breite. Bitte drehen Sie Ihr Gerät um 90° oder benutzen ein Gerät mit größerem Bildschirm.

X / Y
X

xabro ܟ݂ܰܒܪܐ (m.), pl. xabre ܟ݂ܰܒܪܶܐ (L.6) ⑴ Wort, Begriff ⑵ Nachricht

obe xabro ܐܳܒܶܐ ܟ݂ܰܒܪܐ Bescheid geben, benachrichtigen | haw xabro ܗܰܘ ܟ݂ܰܒܪܐ gib Bescheid! (L.24)

xabre yo ܟ݂ܰܒܪܶܗ ܝܐ Recht haben | xabrux yo ܟ݂ܰܒܪܘܟ݂ ܝܐ du (m.) hast Recht (wörtl.: es ist dein (m.) Wort) (L.21)

xalyo ܟ݂ܰܠܝܐ (adj.), f. xliṯo ܟ݂ܠܝܬ݂ܐ, pl. xalye ܟ݂ܰܠܝܶܐ (L.8) ⑴ frei, leer | xliṯo no ܟ݂ܠܝܬ݂ܐ ܢܐ ich (f.) bin frei (L.22) ⑵ verlassen (Ort) → xole

Xärabale ܟ݂ܱܪܰܒܰܠܶܐ = Arkaḥ

xariṭa ܟ݂ܰܪܝܛܰܐ, pl. xariṭat ܟ݂ܰܪܝܛܰܬ (L.19) Landkarte

xayifo1 ܟ݂ܰܝܝܦܐ (adv.) (L.21) ⑴ schnell ⑵ früh → ḥeloyo

xayifo2 ܟ݂ܰܝܝܦܐ (adj.), f. xayëfto ܟ݂ܰܝܷܦܬܐ, pl. xayife ܟ݂ܰܝܝܦܶܐ (L.6) ⑴ schnell ⑵ leicht ⑶ früh | mede xayifo ܡܶܕܶܐ ܟ݂ܰܝܝܦܐ etwas Einfaches, etwas Leichtes (L.14); oṯewa lu cwodayḏe xayëftër ܐܳܬ݂ܶܘܰܐ ܠܘ ܥܘܳܕܰܝܕ݂ܶܗ ܟ݂ܰܝܷܦܬܷܪ er kam schneller/früher zu seiner Arbeit

xayoro ܟ݂ܰܝܳܪܐ, f. xayarto ܟ݂ܰܝܰܪܬܐ, pl. xayore ܟ݂ܰܝܳܪܶܐ fließend → xoyar

xer ܟ݂ܶܝܪ ⑴ Gutes ⑵ Spende ⑶ Almosen

xer yo? (L.24) ܟ݂ܶܝܪ ܝܐ؟ ist alles in Ordnung? | inšallah xer yo ܐܝܢܫܰܠܠܰܗ ܟ݂ܶܝܪ ܝܐ hoffentlich bedeutet das etwas Gutes (Q.3,28)

xloṭo ܟ݂ܠܳܛܐ [Inf. xlṭ I ܟ݂ܠܛ] (Q.4,9) ⑴ Vermischen ⑵ Mixen ⑶ Mischung → xolaṭ

xodam, xëdmo ܟ݂ܳܕܰܡ، ܟ݂ܷܕܡܐ - xdëmle, xdëmla ܟ݂ܕܷܡܠܶܗ، ܟ݂ܕܷܡܠܰܗ [xdm I ܟ݂ܕܡ] (Q.8,55) ⑴ dienen ⑵ tätig sein, arbeiten

xolaṣ, xulṣo ܟ݂ܳܠܰܨ، ܟ݂ܘܠܨܐ - xalëṣ, xaliṣo ܟ݂ܰܠܷܨ، ܟ݂ܰܠܝܨܐ [xlṣ I ܟ݂ܠܨ] ⑴ enden ⑵ fertig werden ⑶ gerettet werden

xolaṣ me jdn./etw. loswerden | xaliṣi mene ܟ݂ܰܠܝܨܝ ܡܶܢܶܗ sie wurden ihn los (Q.2,52)

xolaṭ, xulṭo ܟ݂ܳܠܰܛ، ܟܘܠܛܐ - xlëṭle, xlëṭla ܟ݂ܠܷܛܠܶܗ، ܟ݂ܠܷܛܠܰܗ [xlṭ I ܟ݂ܠܛ] mischen, mixen → xloṭo

xole, xulyo ܟ݂ܳܠܶܐ، ܟ݂ܘܠܝܐ - xali, xalyo ܟ݂ܰܠܝ، ܟ݂ܰܠܝܐ [xly I ܟ݂ܠܝ] leer werden, sich leeren | ḥeḏore hedi hedi koxole mam more ܚܶܕ݂ܳܪܶܗ ܗܶܕܝ ܗܶܕܝ ܟܳܟ݂ܳܠܶܐ ܡܰܡ ܡܳܪܶܐ um ihn herum leerte es sich allmählich von den Verwandten (L.19) → maxle, xalyo

xori ܟ݂ܳܪܝ, pl. xoriye ܟ݂ܳܪܝܝܶܐ (Q.8,41) Erzpriester

xoṣar, xuṣro ܟ݂ܳܨܰܪ، ܟ݂ܘܨܪܐ - xaṣër, xaṣiro ܟ݂ܰܨܷܪ، ܟ݂ܰܨܝܪܐ [xṣr I ܟ݂ܨܪ] ⑴ verlieren, Verlust erleiden | lašan d lo xuṣro i šato d ëṯyo ste ܠܰܫܰܢ ܕܠܐ ܟ݂ܘܨܪܐ ܐܝ ܫܰܬܐ ܕܐܷܬ݂ܝܐ ܣܬܶܐ um nicht auch das nächste Jahr zu verlieren (L.20) ⑵ verzocken

xoṯ- ܟ݂ܳܬ݂ (< xud + Suf.) wie, so wie | xoṯi ܟ݂ܳܬ݂ܝ wie ich; xoṯayye ܟ݂ܳܬ݂ܰܝܝܶܗ wie sie (pl.) → xud

xoyar, xayro ܟ݂ܳܝܰܪ، ܟ݂ܰܝܪܐ - xayër, xayiro ܟ݂ܰܝܷܪ، ܟ݂ܰܝܝܪܐ [xyr I ܟ݂ܝܪ] fließen | xoyarwa admo ܟ݂ܳܝܰܪܘܰܐ ܐܰܕܡܐ Blut floss (Q.7,69) → xayoro

xroṭo ܟ݂ܪܳܛܐ [Inf. xrṭ I ܟ݂ܪܛ] Kratzen, Schleifen, Abkratzen | xroṭo daj jamat dar raḏoyoṯe ܟ݂ܪܳܛܐ ܕܰܔ ܔܰܡܰܬ ܕܰܪ ܪܰܕ݂ܳܝܳܬ݂ܶܐ Abkratzen der Autoscheiben (L.18)

xṭuṭo ܟ݂ܛܘܛܐ (m.), pl. xṭuṭe ܟ݂ܛܘܛܶܐ ⑴ Strich, Streifen ⑵ Linie, Zeile

xṭuṭe daš šafoce (L.21) ܟ݂ܛܘܛܶܐ ܕܰܫ ܫܰܦܳܥܶܐ Zebrastreifen, Fußgängerüberweg

xud ܟ݂ܘܕ wie, so wie → xoṯ-

Y

ya ܝܰܐ (interj.) Oh | ya taclo ܝܰܐ ܬܰܥܠܐ o Fuchs (Q.1,4)

ya … ya (Q.10,40) ܝܰܐ ... ܝܰܐ entweder … oder

yacni ܝܰܥܢܝ (Q.1,49) das heißt, also = yani, awkiṯ

yaḏucṯono ܝܰܕ݂ܘܥܬ݂ܳܢܐ (m.), pl. yaḏucṯone ܝܰܕ݂ܘܥܬ݂ܳܢܶܐ (L.19) Gelehrter, Wissenschaftler

Yafa ܝܰܦܰܐ (Q.9,49) Jaffa

yalifo ܝܰܠܝܦܐ (adj.), f. yalëfto ܝܰܠܷܦܬܐ, pl. yalife ܝܰܠܝܦܶܐ ⑴ gebildet, studiert ⑵ gewöhnt (an etw.) | heš yalife d Ṭurcabdin ne ܗܶܫ ܝܰܠܝܦܶܐ ܕܛܘܪܥܰܒܕܝܢ ܢܶܐ sie sind noch an den Turabdin gewöhnt (L.23)

yamo ܝܰܡܐ (m.), pl. yame ܝܰܡܶܐ (L.18) Meer | bu darbo du yamo ܒܘ ܕܰܪܒܐ ܕܘ ܝܰܡܐ über das Meer (Q.9,48)

yani ܝܰܢܝ (Q.4,36) das heißt, also = awkiṯ, yacni

yaquro ܝܰܩܘܪܐ (adj.), f. yaqurto ܝܰܩܘܪܬܐ, pl. yaqure ܝܰܩܘܪܶܐ ⑴ schwer | latyo mede yaquro ܠܰܬܝܐ ܡܶܕܶܐ ܝܰܩܘܪܐ es ist nichts Schweres (L.14) ⑵ teuer

yarḥo ܝܰܪܚܐ (m.), pl. yarḥe ܝܰܪܚܶܐ (L.6) Monat

yarixo ܝܰܪܝܟ݂ܐ, f. yarëxto ܝܰܪܷܟ݂ܬܐ, pl. yarixe ܝܰܪܝܟ݂ܶܐ lang

yaroqo ܝܰܪܳܩܐ (adj.), f. yaraqto ܝܰܪܰܩܬܐ, pl. yaroqe ܝܰܪܳܩܶܐ (L.11) grün

yarqe ܝܰܪܩܶܐ (pl.) (L.10) Gemüse

yaṣifuṯo ܝܰܨܝܦܘܬ݂ܐ (f.) (Q.8,48) Einsatz, Beteiligung

yatiwo ܝܰܬܝܘܐ (adj.), f. yatuto ܝܰܬܘܬܐ, pl. yatiwe ܝܰܬܝܘܶܐ sitzend, wohnend | yatiwe wayna ܝܰܬܝܘܶܐ ܘܰܝܢܰܐ wir saßen gerade (wörtl.: wir waren am Sitzen) (Q.7,2) → yotaw

yatumo ܝܰܬܘܡܐ, f. yatëmto ܝܰܬܷܡܬܐ, pl. yatume ܝܰܬܘܡܶܐ (Q.6,51) Waise, Waisenkind

yawmo ܝܰܘܡܐ, pl. yawme ܝܰܘܡܶܐ (L.3) ⑴ Tag ⑵ Sonne

b ḥa may yawme (Q.7.1) ܒܚܰܐ ܡܰܝ ܝܰܘܡܶܐ eines Tages

deri yawmo (L.21) ܕܶܪܝ ܝܰܘܡܐ am nächsten Tag

ḥa yawmo (L.21) ܚܰܐ ܝܰܘܡܐ eines Tages

mu yawmawo (L.21) ܡܘ ܝܰܘܡܰܘܐ von jenem Tag, von da an

ṭwoce du yawmo (Q.7,85) ܛܘܳܥܶܗ ܕܘ ܝܰܘܡܐ Sonnenuntergang, Westen

yawme d arbco (L.9) ܝܰܘܡܶܗ ܕܐܰܪܒܥܐ Mittwoch

yawme dat tarce ftiḥe (L.20) ܝܰܘܡܶܐ ܕܰܬ ܬܰܪܥܶܐ ܦܬܝܚܶܐ Tage der offenen Tür

yawme dë cruto (L.9) ܝܰܘܡܶܗ ܕܷܥܪܘܬܐ Freitag

yawme dë tloṯo (L.9) ܝܰܘܡܶܗ ܕܷܬܠܳܬ݂ܐ Dienstag

yawme dë tre (L.9) ܝܰܘܡܶܗ ܕܷܬܪܶܐ Montag

yawme d ḥamšo (L.9) ܝܰܘܡܶܗ ܕܚܰܡܫܐ Donnerstag

yawme d ḥušabo (L.9) ܝܰܘܡܶܗ ܕܚܘܫܰܒܐ Sonntag

yawme mbayne (L.11) ܝܰܘܡܶܐ ܡܒܰܝܢܶܐ bestimmte Tage, Anlässe, Feier- und Festtage

yawme šarye (L.11) ܝܰܘܡܶܐ ܫܰܪܝܶܐ unbestimmte Tage, Werktage, Alltag

yawmo basimo (L.10) ܝܰܘܡܐ ܒܰܣܝܡܐ (einen) schönen Tag!

yawmo d mawloḏo (L.24) ܝܰܘܡܐ ܕܡܰܘܠܳܕ݂ܐ Geburtstag

Yawnan ܝܰܘܢܰܐܢ (m.) (G.19) Griechenland → Yawnoyo

Yawnoyo ܝܰܘܢܳܝܐ, f. Yawnayto ܝܰܘܢܰܝܬܐ, pl. Yawnoye ܝܰܘܢܳܝܶܐ (L.15) ⑴ Grieche ⑵ griechisch ⑶ (sg. m.) Griechisch (Sprache) → Yawnan

yo ܝܐ (G.4) er/sie/es ist (Kopula 3. sg.)

yolaf, yëlfo ܝܳܠܰܦ، ܝܷܠܦܐ - yalëf, yalifo ܝܰܠܷܦ، ܝܰܠܝܦܐ [ylf I ܝܠܦ] (L.3) ⑴ lernen, studieren | d howalxu šwole, tamo kiban mšaylina w yëlfina ܕܗܳܘܰܠܟ݂ܘ ܫܘܳܠܶܐ، ܬܰܡܐ ܟܝܒܰܢ ܡܫܰܝܠܝܢܰܐ ܘܝܷܠܦܝܢܰܐ wenn ihr Fragen habt, können wir sie vor Ort stellen und lernen (L.22) ⑵ sich gewöhnen (an) | hawxa ëšmo ëšmo yalifi kulle cal aq qonune du trafik d Almanya ܗܰܘܟ݂ܰܐ ܐܷܫܡܐ ܐܷܫܡܐ ܝܰܠܝܦܝ ܟܘܠܠܶܗ ܥܰܠ ‌ܐܰܩ ܩܳܢܘܢܶܐ ܕܘ ܬܪܰܦܝܟ ܕܐܰܠܡܰܐܢܝܰܐ so gewöhnten sich alle mit der Zeit an die Verkehrsregeln in Deutschland (L.21) → ilofo, mawlaf, mitawlaf, molaf, yolufo, yulfono

yolufo ܝܳܠܘܦܐ, f. yolufto ܝܳܠܘܦܬܐ, pl. yolufe ܝܳܠܘܦܶܐ ⑴ Schüler ⑵ Student → yolaf, ṣawboyo

yonaq, yënqo ܝܳܢܰܩ، ܝܷܢܩܐ - inëqle, inëqla ܐܝܢܷܩܠܶܗ، ܐܝܢܷܩܠܰܗ [ynq I ܝܢܩ] (G.18) saugen (Milch)

yoraṯ, yërṯo ܝܳܪܰܬ݂، ܝܷܪܬ݂ܐ - irëṯle, irëṯla ܐܝܪܷܬ݂ܠܶܗ، ܐܝܪܷܬ݂ܠܰܗ [yrṯ I ܝܪܬ݂] (G.18) erben

yoraw, yërwo ܝܳܪܰܘ، ܝܷܪܘܐ - yaru, yariwo ܝܰܪܘ، ܝܰܪܝܘܐ [yrw I ܝܪܘ] (L.7) groß werden, aufwachsen | an nacime yariwi b Holanda ܐܰܢ ܢܰܥܝܡܶܐ ܝܰܪܝܘܝ ܒܗܳܠܰܢܕܰܐ die Kinder sind in den Niederlanden aufgewachsen (L.17) → rabo, rabuṯo

yorax, yërxo ܝܳܪܰܟ݂، ܝܷܪܟ݂ܐ - yarëx, yarixo ܝܰܪܷܟ݂، ܝܰܪܝܟ݂ܐ [yrx I ܝܪܟ݂] (Q.4,50) ⑴ länger werden ⑵ (länger) wachsen

yotaw, yëtwo ܝܳܬܰܘ، ܝܷܬܘܐ - yatu, yatiwo ܝܰܬܘ، ܝܰܬܝܘܐ [ytw I ܝܬܘ] (L.5) ⑴ sitzen ⑵ wohnen | koyëtwi b bayto b Amsterdam ܟܳܝܷܬܘܝ ܒܒܰܝܬܐ ܒܐܰܡܣܬܶܪܕܰܡ sie wohnen in einem Haus in Amsterdam (L.6) ⑶ leben

yudo ܝܘܕܐ (L.15) Judo

yulfono ܝܘܠܦܳܢܐ (m.) (L.3) ⑴ Wissen, Wissenschaft ⑵ Studium, Lehre, Bildung | u yulfonayḏi ܐܘ ܝܘܠܦܳܢܰܝܕ݂ܝ mein Studium (Q.10,12)

yulfono mšiḥoyo (Q.10,83) ܝܘܠܦܳܢܐ ܡܫܝܚܳܝܐ christliche Lehre, Katechismus → yolaf

yulfonoyo ܝܘܠܦܳܢܳܝܐ, f. yulfonayto ܝܘܠܦܳܢܰܝܬܐ, pl. yulfonoye ܝܘܠܦܳܢܳܝܶܐ ⑴ Bildungs-, pädagogisch ⑵ wissenschaftlich

taḥrazto yulfonayto ܬܰܚܪܰܙܬܐ ܝܘܠܦܳܢܰܝܬܐ Bildungsprogramm → yulfono

yuqro ܝܘܩܪܐ (m.) ⑴ Gewicht, Schwere ⑵ Bedeutung

obe yuqro ܐܳܒܶܐ ܝܘܩܪܐ etw. Gewicht verleihen | obewa yuqro lac clayme d cëbri laḥ ḥuḏre ܐܳܒܶܘܰܐ ܝܘܩܪܐ ܠܰܥ ܥܠܰܝܡܶܐ ܕܥܷܒܪܝ ܠܰܚ ܚܘܕ݂ܪܶܐ er kümmerte sich vordergründig um die Jugendlichen, damit sie den Vereinen beitreten (Q.9,115) → yaquro

yuro ܝܘܪܐ (m.) (L.10) Euro