The editing screen requires at least 450 pixels of horizontal space. Please rotate your device or use one with a bigger screen.

 Inleiding

Surayt is een neo-Aramese taal die oorspronkelijk werd gesproken door Aramese/Assyrische christenen in Turabdin in het zuid-oosten van Turkije. Vanuit dat opzicht staat het Surayt ook bekend als „Turoyo“. Deze uitdrukking heeft zich echter niet doorgezet onder de sprekers van de taal. Zij noemen hun taal meestal Surayt, welke te herleiden is naar het Syrisch-Aramese Suryå'īṯ en betekent „Syrisch“ respectievelijk „op de manier van de Syriër“. In de westerse diaspora wordt de taal tegenwoordig, vooral door de jongere sprekers ervan, gewoonweg Suryoyo genoemd zoals ook het volk wordt genoemd.

Surayt Map

Oorspronkelijk taalgebied van het Surayt in Oost-Turkije

In deze taalcursus hebben we ervoor gekozen om Surayt als de naam van de taal te gebruiken, omdat dit de traditionele benaming is. Bovendien kan de taal ook Turoyo worden genoemd dat zich als begrip heeft gevestigd in academische kringen en in de wetenschap. Daarnaast is het Surayt dat in de diaspora wordt gesproken niet identiek aan de lokale dialecten van het Turoyo in Turabdin, die wel de focus hebben van Semitische studies. Bovenal is de taalvorm die in Šlomo Surayt wordt onderwezen een lichtelijk geüniformeerde versie van het Surayt welke is geëvolueerd in de diaspora in een nieuwe eigentijdse omgeving.

Surayt is geen dialect of een nieuwe vorm van klassiek Syrisch (kṯobonoyo), dat nog steeds wordt gebruikt als liturgische taal in Syrisch Orthodoxe kerken. Binnen de Nieuw-Aramese talen behoort Surayt tot de Nieuwe Oaxamaïsche talen. Deze Nieuw-Aramese taalgroep omvat ook de christelijke en joods-aramese dialecten van Irak en Iran.

Tegenwoordig wordt het Surayt in de oorsprongsregio Turabdin slechts door circa 1500 mensen gesproken. Echter wordt het, alleen al in Europa, door meer dan 250.000 mensen als hun moedertaal beschouwd. Hoeveel van hen de taal daadwerkelijk nog gebruiken in het dagelijks leven kan niet worden vastgesteld. Het Surayt is geen dialect of een nieuwe vorm van het klassiek Syrisch (kṯobonoyo) dat nog altijd als liturgische taal wordt gebruikt in de Syrische kerk. Binnen de neo- Aramese talen behoort het Surayt tot de neo-Oost-Aramese talen. Tot deze nieuwe taalgroep behoren ook de christelijke- en joods-aramese dialecten van Irak en Iran.

De volgende tabel geeft de positionering van het Surayt binnen de neo-Aramese talen aan:

West-Aramees Oost-Aramees
Neo-West-Aramees (NWA) Neo-Oost-Aramees (NOA)

Maʿlula,
Baxʿa,
Ǧubbʿadīn

West-Syrisch Oost-Syrisch

Surayt/Turoyo
Mlaḥsō

Noordoostelijk neo-Aramees (NENA):
Christelijk NENA
Joods NENA
Neo-Mandaisch, Iran

De sprekers van het Surayt noemen zichzelf meestal Suryoye (m.ev, Suryoyo, v.ev. Suryayto). De adequate aanduiding in de westerse talen heeft geleid tot verhitte discussies en debatten in de taalgemeenschap. Leerlingen kunnen in de literatuur verschillende namen tegenkomen voor de taalgemeenschap van het Surayt. De meest voorkomende zijn Arameeërs, Syriërs, Assyriërs en Suryoye, evenals samengestelde versies van deze namen. Om discussies over dit onderwerp te voorkomen, hebben we in de Nederlandse versie besloten de term Aramees/Assyrisch te gebruiken. In de andere talen hebben we een term gebruikt die in de samenleving is geaccepteerd en is aangepast aan de taalomgeving. We willen benadrukken dat we met Šlomo Surayt ernaar streven geïnteresseerden de mogelijkheid te bieden om deze enorm belangrijke taal te leren. Discussies over de naamgeving en etnische identiteit van de sprekers zijn niet relevant voor de taalcursus en zijn niet bevorderlijk.

Voordat we aan ons project begonnen, had het Surayt geen gestandaardiseerde spelling. Daarom hebben we een nieuwe spelling ontwikkeld. Om een ​​zo groot mogelijke acceptatie van de sprekersgemeenschap en de gebruikers te bereiken, hebben we gekozen voor een duale spelling op basis van het Syrisch-Aramese respectievelijk het Latijnse alfabet. Deze tweeledige benadering is het resultaat van een meerjarige discussie die sinds 2012 wordt gevoerd in verschillende colloquia en workshops aan de universiteiten van Bergen, Cambridge en Berlijn, evenals in het St. Ephrem-klooster in Nederland. Gezaghebbende wetenschappers en veel experts uit de taalgemeenschap namen deel aan deze bijeenkomsten en droegen bij aan de uitkomst.